Middelen volgen uit de onderzoeksvraag
Welke onderzoeksmethoden zijn er?
Een bedrijfsrechercheonderzoek bestaat niet uit één standaardmethode. Eerst wordt bepaald welk feit ontbreekt. Daarna wordt de minst ingrijpende methode gekozen die die vraag betrouwbaar kan beantwoorden.
Niet beginnen bij het middel.
“We willen iemand laten volgen” is nog geen goede onderzoeksvraag. Begin bij het ontbrekende feit en toets daarna de methode.
vraag
methode
antwoord
Zes veelgebruikte methoden
Wat kan iedere methode duidelijk maken?
Methoden kunnen worden gecombineerd, maar alleen wanneer iedere stap nodig en toegestaan is. Meer gegevens verzamelen maakt een onderzoek niet automatisch beter.
Documentonderzoek
Contracten, declaraties, facturen, urenregistraties, voorraadgegevens of zakelijke correspondentie vergelijken.
- Kan antwoord geven op
- Welke afspraak gold en waar ontstond een controleerbare afwijking?
- Belangrijke grens
- Alleen relevante documenten waarvoor toegang en een geldige reden bestaan.
Data-analyse
Patronen, uitzonderingen en onderlinge verbanden in rechtmatig beschikbare bedrijfsgegevens onderzoeken.
- Kan antwoord geven op
- Welke transacties, gebruikershandelingen of tijdstippen vallen aantoonbaar op?
- Belangrijke grens
- Geen ongerichte zoekactie door alle gegevens van alle werknemers.
Openbronnenonderzoek
Gericht zoeken in openbare websites, profielen, registers, advertenties en bedrijfsvermeldingen.
- Kan antwoord geven op
- Welke openbaar controleerbare informatie ondersteunt of weerspreekt een signaal?
- Belangrijke grens
- Openbaar vindbaar betekent niet dat alles zonder doel mag worden opgeslagen.
Interviews
Feitelijke gesprekken met melders, getuigen en betrokkenen, inclusief een passende reactie op bevindingen.
- Kan antwoord geven op
- Wat heeft iemand zelf gezien, gedaan of afgesproken en welke uitleg bestaat er?
- Belangrijke grens
- Geen druk, misleiding over rechten of woorden als feit presenteren zonder controle.
Observatieonderzoek
Relevante gedragingen, aanwezigheid, activiteiten of verplaatsingen gedurende een begrensde inzet waarnemen.
- Kan antwoord geven op
- Wat gebeurde zichtbaar op een bepaalde plaats en een bepaald moment?
- Belangrijke grens
- Langdurig of systematisch volgen is bijzonder ingrijpend en niet vanzelfsprekend toegestaan.
Digitaal onderzoek
Onderzoek aan zakelijke apparaten, accounts, bestanden of loggegevens wanneer daarvoor een passende basis bestaat.
- Kan antwoord geven op
- Welke relevante digitale handelingen of bestanden kunnen technisch worden vastgesteld?
- Belangrijke grens
- Privégebruik, vertrouwelijke communicatie en toegang tot accounts vragen strikte afbakening.
Doelbinding
De methode moet rechtstreeks bijdragen aan een vooraf omschreven vraag.
Subsidiariteit
Kies een minder ingrijpend middel als dat hetzelfde antwoord kan geven.
Proportionaliteit
De privacy-inbreuk moet in verhouding staan tot het concrete belang.
Controleerbaarheid
Leg vast waarom de methode is gekozen en hoe de bevinding ontstond.
Wat een methode niet mag worden
Onderzoek heeft altijd duidelijke grenzen.
Een belang van de organisatie geeft geen onbeperkte toegang tot persoonsgegevens, apparaten, communicatie, woningen of het privéleven van betrokkenen.
Maak de inzet toetsbaar.
Sommige middelen vragen extra toetsing.
De waarde van een combinatie
Eén bron vertelt zelden het hele verhaal.
Begin niet met het zwaarste middel.
Gebruik de Bedrijfsrecherchewijzer om eerst vast te stellen welke informatie ontbreekt en welke lichtere stappen al mogelijk zijn.
Algemene informatie, gebaseerd op de Regeling particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus en de privacygedragscode. Daarin worden onder meer open bronnen, interviews, observatie, technische hulpmiddelen en digitaal onderzoek behandeld. De toelaatbaarheid van iedere methode moet per concrete opdracht worden beoordeeld.